Bijna elk advies over AI voor zzp’ers gaat over wat je erbij kunt halen: welke tool, welke prompt, welke taak je nog kunt wegautomatiseren. Ik geloof dat de scherpere vraag de omgekeerde is. Welk werk moet je juist zelf blijven doen? Daar zit namelijk precies het deel waar jij het verschil maakt, en dat geef je met AI het makkelijkst per ongeluk weg.

Ik ben niet verliefd op AI. Dat klinkt gek uit de mond van iemand die AI-assistenten bouwt, en toch is het de eerlijkste zin die ik erover kan schrijven. AI voor zzp’ers wordt meestal verkocht als een doel op zich, met een toon alsof je achterloopt zodra je nog zelf een mail typt. Ik gebruik het omdat het mij ruimte oplevert, en juist daarom kijk ik net zo streng naar wat ik er nooit aan overlaat.

Wat ik wel leuk vind, is bouwen. Ik zit avonden lekker te nerden aan een assistent, en dat is dezelfde lol die ik heb als ik een menu bedenk voor tien mensen. De techniek is het gereedschap, het plezier zit in wat er ontstaat. Het gereedschap bepaalt alleen niet wat ik maak, en dat onderscheid ben ik gaandeweg strenger gaan bewaken.

Wat AI voor zzp’ers wel goed doet

De taken die ik heb overgedragen hebben allemaal dezelfde eigenschap: ik doe ze vaak, ze zijn voorspelbaar, en de kwaliteit hangt niet af van mijn stemming op dat moment. De eerste versie van een tekst, bijvoorbeeld. Ik lever de situatie, de anekdote en de kern aan, en ik hoef nooit meer bij een leeg scherm te beginnen om kwart over negen ’s avonds. Of de voorbereiding van een gesprek: wie is deze persoon, wat speelt er, welke vragen wil ik stellen. Dat kostte mij vroeger een halve avond en nu tien minuten.

Het gaat steeds om werk dat terugkeert en dat niemand mist als het naar de achtergrond verdwijnt. Wat mij dat aan ruimte opleverde, merk ik nog elke week. Het draait op een scenario dat ik zelf heb gebouwd, en ik ging eerder in op wanneer ChatGPT genoeg is en wanneer een eigen assistent loont.

Wat ik bij AI voor zzp’ers nooit uit handen geef

Er is werk dat ik bewust zelf doe, en die grens houd ik streng. Het gesprek met een klant, om te beginnen. Ik wil horen waar iemand aarzelt, en die aarzeling zit in de stilte tussen twee zinnen, niet in een transcript. Een assistent kan een gesprek samenvatten, maar hij hoort niet wat er niet gezegd wordt.

De keuze wat ik ga bouwen is ook van mij. Een assistent kan tien richtingen bedenken, en de vraag welke richting bij mij past kan hij niet beantwoorden. Dat weet ik zelf, en soms weet ik het pas na een week erover nadenken tijdens het koken. Dat trage stuk hoort erbij, en het is precies wat een tool je niet uit handen kan nemen.

En het laatste woord over een tekst blijft bij mij. Ik heb geleerd dat AI mijn stem vlak maakt als ik niet oplet, met korte gebroken zinnetjes en een slotvraag die niemand heeft gesteld. Ik lees alles terug en haal eruit wat niet van mij is. Dat kost tijd, en die tijd hoort bij het werk in plaats van ernaast.

De vraag die bij AI voor zzp’ers echt telt

Bij AI voor zzp’ers gaat het zelden om de tool en bijna altijd om de vraag waar jouw tijd nu heen lekt. Ik zie mensen een chatbot bouwen, terwijl hun echte probleem is dat ze elke week hetzelfde antwoord op dezelfde klantvraag opnieuw formuleren. Dat is geen technisch probleem; het is een structuurprobleem, en pas daarna een AI-vraag.

Er komt bovendien regelgeving bij kijken zodra je AI in je dienstverlening gebruikt. Op Ondernemersplein staat wat de Europese AI-verordening voor ondernemers betekent. Handig om te weten voordat je iets bouwt dat klantgegevens verwerkt.

Dat onderscheid tussen wat je overdraagt en wat je houdt, is het halve werk. Wat ik overdraag, maakt mijn week lichter. Wat ik hou, maakt mijn werk van mij.

Als je voor je eigen week wil bepalen wat in welke categorie hoort, helpt De Ideale Teamopstelling je eraan te beginnen. Je krijgt beide kanten te zien, ook het werk dat je beter zelf kunt houden.